لە باوەشی چیا بەرزەکانی کوردستان، لەو شوێنەی بەردەکان لەسەر دۆڵەکان وەستاون و با چیرۆکی نەوەکانی ڕابردوو لە کۆڵانەکاندا دەچرپێنێت، شارێک ئارامی گرتووە بە ناوی ماکۆ؛ شارێک بە سیما و شکۆی پتەوی چیاکان، بە بیرەوەریی خەڵکێکی زەحمەتکێش و بە کلتوورێک کە لە درێژایی کاتدا ڕەگ‌وریشەکانی پاراستووە. لەم دیارەدا، لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئەحمەد محەممەدزادە بە ناوی ڕێکخستنی “هێرش وڵات” چاوی بە ژیان هەڵهێنا؛ کۆڕپەی خێزانێکی نیشتمانپەروەر و سەر بە عەشیرەتی کۆن و نیشتمانپەروەری جەلالی.
هێرش لە ماڵێکدا پەروەردە بوو کە خۆشەویستیی زادگا، ڕێزگرتن لە ڕەگ‌وریشەکان و دڵسۆزی بۆ کلتوور و ناسنامەی کوردی، شوێنێکی تایبەتیان هەبوو. پێش ئەوەی جیهان لە ڕێگای کتێبەکانی قوتابخانەوە بناسێت، یەکەم وانەکانی ژیانی لە خێزان، خەڵک و ناخۆشییەکانی سەردەم فێر بوو. هەرگیز نەچووە قوتابخانەکانی ڕژێمی کۆماری ئیسلامی، بەڵام ژیان مامۆستایەکی توند بوو بۆی. لە منداڵییەوە بۆ یارمەتیدانی خێزانەکەی دەستی دایە کاری جۆراوجۆر و لەنێو ڕەنج و هەوڵداندا فێری لە سەرخۆ بوون، بەرپرسیارێتی و فیداکاریی بوو.
لە ساڵانی گەنجیدا، ژیانی هاوڕێیانی کە لە پێناو ئامانجەکانیاندا گیانیان بەخت کردبوو، مێشک و دڵی ئەوی بە خۆیەوە سەرقاڵ کرد. ئاشنایی بە بزوتنەوە، خوێندنەوەی گۆڤارەکان و یارمەتیدانی هەڤاڵان، دەرگایەکی نوێی لەبەردەمیدا کردەوە. هەر ئەزموونێک پرسیارێکی نوێی لە مێشکیدا دەورووژاند و هەر زانیارییەک بڕیارەکەی جدیتر دەکرد.
بەڵام ڕووداوێکی تاڵ کاریگەرییەکی قووڵتری لەسەر ڕێگای ژیانی هیرش دانا؛ شەهیدبوونی کوڕمامەکەی لە ماکۆ، لە کاتی پێکدادان لەگەڵ هێزەکانی ڕژێمی کۆماری ئیسلامی. ئەم لەدەستدانە بۆ ئەو تەنها خەمی لەدەستدانی کەسێکی خۆشەویست نەبوو؛ ڕووداوێک بوو کە تێڕوانینی بۆ ژیان و داهاتووی گۆڕی. یادی کوڕمامەکەی لە دڵیدا مایەوە و بوو بە بەشێکی جیا‌نەکراوە لە بڕیارەکانی بۆ پێشە ڕۆژ.
لە کۆتاییدا، لە ساڵی ٢٠٠٧دا، هیرش لە ماکۆوە پەیوەندی بە ڕیزی خەباتی ئازادیخوازانەی کوردستانەوە کرد. زادگا و خێزانەکەی بەجێهێشت، بەڵام بیرەوەریی کۆڵانەکانی ماکۆ، ڕەگ‌وریشە نیشتمانپەروەرییەکانی عەشیرەتی جەلالی و وانەکانی ماڵی باوکی لەگەڵ خۆی بردە چیاکان.
ماوەی ڕاهێنان بۆ هیرش وەرزێکی نوێی ژیان بوو. هەوڵی دەدا ئاشناییەکی قووڵتر بە بیرۆکەکانی ڕێبەرایەتیی بزوتنەوە، مێژووی پەکەکە و فەلسەفەی ئاپۆیی پەیدا بکات. ڕاهێنانە فکری و سەربازییەکان، ژیانی کۆمەڵانە و پەیوەندییە هاوڕێیانەکان، ئاسۆی نوێیان لەبەردەمیدا کردەوە. بە تامەزرۆیی فێر دەبوو، بە وردی ئەرکەکانی جێبەجێ دەکرد و هەوڵی دەدا ئەوەی فێری بووە لە ڕەفتاری ڕۆژانەیدا دەربخات.
هێرش لەنێو هاوڕێکانیدا بە لەسەرخۆ بوون، پێگەیشتوویی، ڕاستگۆیی و دڵسۆزی دەناسرایەوە. کەسی هەراوهوریا نەبوو؛ بوونی خۆی زیاتر بە کردار دەردەخست تا بە قسە. بەرپرسیارێتییتەکانی بە جدی وەردەگرت و لە ناخۆشییەکاندا هاوڕێیەکی جێی متمانە بوو. بۆ ئەو، هاوڕێیەتی تەنها هاوڕێگایی نەبوو؛ پەیوەندییەکی مرۆیی بوو کە لە متمانە، هاوسۆزی و یارمەتیدانی کەسانی دیکەدا مانای پەیدا دەکرد.
هەرچەندە دەرفەتی بەشداریی لە ڕیزی بزوتنەوەدا کەم بوو، ئەو ماوە کورتەش بۆی پڕ بوو لە ئەزموون، فێربوون و گۆڕان. بە بەردەوامی و شی کردنەوەی کەسایەتی خۆی، ڕێگای ناسین و هۆشیاریی لە بارودۆخێکی جیاوازدا بڕی. سادەیی ڕەفتاری، دڵسۆزیی بە باوەڕەکانی و ڕێزگرتن لە هاوڕێکانی، وێنەیەکی بەجێماوی کەسایەتیی ئەوی لە بیرەوەریی هاوڕێکانیدا بەجێهێشت.
ئەمڕۆ، هەر کاتێک ناوی هێرش وڵات دەهێنرێت، یادی ماکۆش زیندوو دەبێتەوە؛ یادی چیا بەرزەکان، ماڵە ئاشناکان، خێزانێک کە بە شەهیدبوونی کوڕەکەیان شانازی دەکەن و خەڵکێک کە بیرەوەریی منداڵەکانیان لە بیرەوەریی کۆمەڵایەتیدا زیندوو ڕادەگرن.
هێرش وڵات (ئەحمەد محەممەدزادە) کوڕی ماکۆ بوو؛ لە هەمان خاکەوە سەری هەڵدا، بە بیرەوەریی هەمان دیارەوە ژیا و ناوەکەی بوو بە بەشێک لە چیرۆکی ژیانی خەڵکی ئەو خاکە.
بە ڕێز و هاوسۆزییەوە لەگەڵ بنەماڵەی محەممەدزادە، خەڵکی ماکۆ و هەموو ئەوانەی بیرەوەرییەکەی بە گرانبەها دەزانن، یادی هێندەی چیاکانی ماکۆ بەرز و پتەو بێت و ناوەکەی لە بیرەوەریی خەڵکەکەیدا هەتاهەتایی بمێنێتەوە.
ناوی ڕێکخستنی: هێرش وڵات
ناو و پاشناو: ئەحمەد محەممەدزادە
مێژوو و شوێنی لەدایکبوون: ١٩٨٦_ماکۆ
ناوی دایک: زەینەب
ناوی باوک: ئیبراهیم
مێژوو و شوێنی بەشداربوون: ٢٠٠٧ _ ماکۆ
