ورمێ، شاری دێرین و جوانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بە چیا سەربەرزەکانی، دەشتە بەرینەکانی و ئەو خەڵکەی کە ڕەگ و ڕیشەیەکی قووڵیان لە مێژوو و کولتووری ئەم خاکەدا هەیە، زێدی هەڤاڵ تۆفان ئاگر بوو. هەڤاڵ تۆفان بە ناسناو جەواد پیل‌ئەفکەن، لەناو گەلێکدا چاوی بە دنیا هەڵهێنا کە یادەوەری، زمان و کولتوورەکەیان نەوە دوای نەوە لە بەرامبەر سەختییەکانی ڕۆژگاردا پاراستووە. تۆفان لە بنەماڵەیەکی نیشتمانپەروەر و پابەند بە بەها کوردییەکاندا پەروەردە بوو و هەر لە ساڵانی سەرەتای ژیانییەوە، بە خۆشەویستیی خاک و ناسنامەکەیەوە گەورە بوو.
ژیان بۆ ئەو هەر لە منداڵییەوە تێکەڵ بە سەختی و بەرپرسیارێتی بوو. دوای تەواوکردنی قۆناغی سەرەتایی، بەهۆی بارودۆخی خێزانی و ئەو تێگەیشتنەی کە لە دۆخی قوتابخانە دەوڵەتییەکان و گوشارەکانی سەر ناسنامەی کوردی هەیبوو، دەستی لە خوێندن هەڵگرت و بۆ یارمەتیدانی بنەماڵەکەی، ڕووی لە کاری قورس و تاقەتپڕووکێن کرد. لەگەڵ ئەوەشدا، سەختییەکانی ژیان نەیانتوانی لە میهرەبانی، ڕاستگۆیی و خاکەڕایی ئەو کەم بکەنەوە. تۆفان گەنجێکی کۆڵنەدەر و بەرپرسیار بوو کە لە هەڵسوکەوت لەگەڵ دەوروبەریدا سادەیی و دڵسۆزیی دەکردە پیشە، و بە ڕەفتاری بێگەرد و ڕۆحییەتی فیداکارانەی، لە دڵی هەموواندا جێگەی خۆی دەکردەوە.
ئاشنابوونی ئەو بە تێکۆشانی ئازادیخوازی بۆ ساڵانی مێرمنداڵیی دەگەڕایەوە. کەسایەتیی سادە و دڵنزمی گەریلاکان و ژیانی پڕ لە فیداکاریی ئەوان، کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر دانابوو. تۆفان وردە وردە گەیشتە ئەو باوەڕەی کە ناتوانێت لە ئاست چارەنووسی گەل و نیشتمانەکەیدا بێدەنگ و بێهەڵوێست بێت. هەر لەبەر ئەوەش، چالاکییەکانی خۆی لە چوارچێوەی خەباتکارێک دەست پێ کرد و بۆ ماوەیەکی درێژ لە بەشە جیاوازەکاندا بە هەموو توانایەوە ئەرکی خۆی بۆ هاوکاری و پشتیوانیی تەڤگەر ڕادەپەڕاند. ڕاستگۆیی، پشوودرێژی و هەستکردن بە بەرپرسیارێتی وای کرد لەناو ئەو هەڤاڵانەی کاری لەگەڵ دەکردن، پێگەیەکی پڕ لە متمانە و ڕێز بەدەست بهێنێت.
دوای قەڵەمبازی مێژوویی ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤، بڕیاری دا هەنگاوێکی جیدیتر لە ڕێگەی تێکۆشاندا بنێت. لە ساڵی ٢٠٠٥دا، ڕێگەی چیاکانی کوردستانی گرتەبەر و پەیوەندیی بە ڕیزەکانی گەریلاوە کرد؛ ڕێگەیەک کە لەو کاتەوە بووە بەشێکی دانەبڕاو لە ژیانی.
تۆفان یەکەمین پەروەردەی سەرەتایی لە هەرێمی زاپ تەواو کرد. ئاشنایەتیی پێشووی لەگەڵ کولتووری گەریلا و ژیانی کۆمەڵایەتی، زەمینەی خۆگونجاندنی خێرای لەگەڵ هەلومەرجە سەختەکانی چیا بۆ ڕەخساند. ئەو بە دڵگەرمییەوە بەشداریی لە پەروەردە هزری و سەربازییەکاندا کرد و لە ماوەیەکی کورتدا توانی خۆی لەگەڵ بەرپرسیارێتی و بارودۆخە نوێیەکاندا بگونجێنێت. دوای تەواوکردنی خولەکانی پەروەردە، بەرەو هەرێمی مەتینا بەڕێ کەوت و لە بەشە جیاوازەکانیدا دەستی بە چالاکی کرد. ئامادەیی بەرپرسیارانە و هەوڵی بێوچانی وای کرد ئەو ئەرکانەی دەکەوتنە سەر شانی، بە دڵسۆزی و پابەندبوونەوە جێبەجێ بکات.
دوای ماوەیەک، ڕووی کردە چیاکانی زاگرۆس؛ ئەو وڵاتەی کە بە لووتکە بڵندەکانی، دۆڵە قووڵەکانی و سروشتە شکۆدارەکەی، بەشێکە لە یادەوەریی مێژوویی و کولتووریی گەلی کوردستان. لەو ساڵانەدا، هەرێمی زاگرۆس گۆڕەپانی شەڕی قورس و هێرشی بەرفراوانی سوپای تورکیا بوو. تۆفان لە زۆربەی ئەو دۆخە دژوارانەدا ئامادەیی هەبوو و شانبەشانی هەڤاڵەکانی، بەرپرسیارێتییەکانی خۆی هەڵدەگرت. ئەو هەروەک چۆن لە ژیانی ڕۆژانەدا هێمن، کەسایەتییەکی دڵنزم و دڵسۆز بوو، لە ڕاپەڕاندنی ئەرکەکانیشیدا خاوەن ئیرادە و خۆڕاگری بوو.
بۆ ئەو کەسانەی لە نزیکەوە دەیانناسی، تۆفان تەنیا هەڤاڵێکی هاوسەنگەر نەبوو؛ بەڵکوو گەنجێک بوو کە سادەیی ڕەفتاری، ڕاستگۆیی لە هەڤاڵێتیدا و پابەندبوونی بە بەرپرسیارێتییەکانەوە، وێنەیەکی نەمر و ماناداری لە زەینی هەموواندا بەجێ هێشتبوو. سەرەنجام، ئەم هەڤاڵە هێژایە لە ساڵی ٢٠١٠دا، لە ڕەوتی تێکۆشاندا شەهید بوو و بەشداری کاروانی نەمران بوو. بە کۆچی ئەو، بنەماڵەکەی ئازیزێکیان لەدەست دا، هەڤاڵەکانی لە هەبوونی هەڤاڵێکی دڵسۆز بێبەش بوون و خەڵکی زێدەکەشی یەکێک لە ڕۆڵە ڕەنجدەرەکانی خۆی لەدەست دا.
تۆفان ئاگر لە ورمێوە سەری هەڵدا؛ لە شارێکەوە کە بەشێک لە مێژوو و ناسنامەی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی لەئامێز گرتووە. ئەو ساڵانی تەمەنی لەو ڕێبازەدا بەسەر برد کە خۆی هەڵیبژاردبوو، و بە ڕاستگۆیی، تێکۆشان و وەفاداری بۆ باوەڕەکەی، یادگارییەکی وای لەدوای خۆی بەجێ هێشت کە لە یادەوەریی هەموو ئەوانەی دەیانناسی، بە زیندوویی دەمێنێتەوە. ژیانی ئەو، لە ڕۆژانی سەختی منداڵییەوە تا ساڵانی مانەوەی لە چیا، چیرۆکی گەنجێکە کە سەرەڕای هەموو سەختییەکان، ڕێگەی خۆی هەڵبژارد و تا کۆتایی پێی وەفادار مایەوە.
یاد و تێکۆشانی هەڤاڵ تۆفان ئاگر بەردەام لە مێژووی تێکۆشانی ئازادی دا دیارە و لە قووڵایی دڵمانەوە سەرەخۆشی لە بنەماڵەی سەربەرز و خەمبارەکەی، خەڵکی ورمێ و هەموو گەلی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەکەین. لەدەستدانی ئەو خەمێکە تەنیا لە بنەماڵە و کەسوکاریدا قەتیس نامێنێت، بەڵکوو بیرهێنەرەوەی ئازار و تامەزرۆیی هەموو ئەو کەسانەیە کە ئازیزێکیان لەدەست داوە. هیوای سەبووری و ئارامی بۆ بنەماڵە و خزمان و دۆستانی دەخوازین و یاد و بیرەوەریی هەڤاڵ تۆفان ئاگر بە ڕێز و شکۆوە بەرز ڕادەگرین.
ناوی ڕێکخستنی: تۆفان ئاگر
ناو و پاشناو: جەواد پیل ئەفکەن
مێژوو و شوێنی لەدایکبوون: ١٩٨٠ / ورمێ
ناوی دایک: گۆزەل
ناوی باوک: ساڵح
مێژوو و شوێنی بەشداربوون: ٣٠ی ئابی ٢٠٠٥ / سلماس
