هەڤاڵ زنار ڕاپەڕین (هەژار فەرزانە)

مێژوو تەنیا گێڕانەوەی ڕۆژانێک نییە کە لە دوای یەک تێدەپەڕن؛ مێژوو لەلایەن مرۆڤەکانیشەوە دروست دەکرێت، ئەوانەی بە ژیان، هەڵبژاردن و وەفاداری بۆ باوەڕەکانیان؛ شوێنەوارێکی نەمر لە دوای خۆیان بەجێ دەهێڵن. لەنێو ئەم گێڕانەوە مرۆییانەدا، ژیانی ئەوانە پێگەیەکی تایبەتی هەیە کە لەناو سەختییەکانی ڕۆژگارەوە سەریان هەڵداوە و سەرەڕای هەموو دژوارییەکان، بەرامبەر ئەوەی باوەڕیان پێی هەبووە وەفادار ماونەتەوە.

ورمێ، شارە دێرین و ڕەسەنەکەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، نیشتمانی چیاکان، دەشتەکان و گەلێکە کە یادەوەریی مێژوویی و فەرهەنگییان نەوە دوای نەوە بە زیندوویی ماوەتەوە. ئەم شارە بە زمان و فەرهەنگ و دابونەریتە دێرینەکەیەوە، بەشێکی دانەبڕاوە لە یادگەی مێژوویی کوردستان؛ شوێنێک کە ناسنامەی خەڵکەکەی لە پەیوەندیی لەگەڵ خاک، بنەماڵە و میراتی فەرهەنگیدا شکڵی گرتووە. لەم جوگرافیایەدا و لە ئامێزی بنەماڵەیەکی ڕەسەن و نیشتمانپەروەری هۆزی دێرینی بەگزادە، هەڤاڵ زنار ڕاپەڕین (هەژار فەرزانە) چاوی بە دنیا هەڵهێنا. ئەو هەر لە ساڵانی منداڵییەوە لە کەشێکدا گەورە بوو کە تێیدا ڕێزگرتن لە ڕەچەڵەک، پابەندبوون بە بەها کوردەوارییەکان و بەرپرسیارێتی بەرامبەر بنەماڵە و کۆمەڵگە، پێگەیەکی گرنگی هەبوو.

ژیانی زنار هەر لە ساڵانی سەرەتاوە لەگەڵ کار و تێکۆشان تێکەڵ بوو. دوای پێنج ساڵ خوێندن، وازی لە قوتابخانە هێنا و بۆ یارمەتیدانی بژێویی بنەماڵەکەی، ڕووی لە کاری جۆراوجۆر کرد، لەوانەش بەرگدروویی. ئەو زۆر زوو فێری واتای ڕەنجدان، بەرپرسیارێتی و پشتبەخۆبەستنی بوو. ئەزموونی کارکردن کەسایەتییەکی تێگەیشتووی لێ دروست کرد و فێری کرد کە بەهای مرۆڤ دەبێت لە ڕاستگۆیی، هەڵسوکەوت و ئاستی بەرپرسیارێتییدا بدۆزرێتەوە. زنار گەنجێکی سادە و خاکی بوو؛ لە هەڵسوکەوت لەگەڵ ئەوانی تردا گەرموگوڕ بوو، لە کارەکانیدا جددی بوو و بە دڵنزمی و میهرەبانییەوە، خۆشەویستی و متمانەی دەوروبەری بەدەست دەهێنا. ئەو لەو مرۆڤانە بوو کە بەبێ ئەوەی بەدوای خۆدەرخستنەوە بێت، بە ڕەفتارە جوانەکانی لە دڵی خەڵکدا جێگەی خۆی دەکردەوە.

ئاشنابوونی زنار بە تێکۆشانی ئازادیخوازی دەگەڕایەوە بۆ ساڵانی منداڵی و مێردمنداڵی. گۆڕانکارییەکانی کوردستان و بەتایبەت بەرخۆدانی گەریلاکان لە بەرامبەر چەتەکانی داعش لە ڕۆژئاوا و شەنگال، کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر تێڕوانین و هەڵبژاردنەکانی دانا. ئەو لە نزیکەوە شایەتحاڵی ئەو ڕۆژانە بوو کە چارەنووسی گەلی کوردستان ڕووبەڕووی سەختیی گەورە ببووەوە و بەرخۆدان و فیداکاریی مرۆڤەکان لە بەرامبەر هەڕەشە و دڕندەیی داعشدا وەستابووەوە. ئەم ئەزموونانە، زیاتر لە جاران ئەوی خستە ناو بیرکردنەوە لە بەرپرسیارێتیی نەوەی نوێ بەرامبەر چارەنووسی کۆمەڵگە و نیشتمانەکەی. سەرەنجام لە ساڵی ٢٠١٤ ڕێگەی چیاکانی کوردستانی گرتەبەر و پەیوەندیی بە ڕیزەکانی گەریلاوە کرد؛ هەڵبژاردنێک کە ڕێڕەوی ساڵانی دواتری ژیانی دیاری کرد.

یەکەمین خولی پەروەردەی لە چیاکانی خنێرە و خواکورک تێپەڕاند؛ شوێنێک کە سروشتی سەخت و شکۆمەندی چیا، ژیانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندیی دڵسۆزانەی نێوان هەڤاڵان، بەشێکی گرنگی ئەزموونە نوێیەکەی ئەویان پێکهێنا. زنار بە جددییەتەوە بەشداریی لە پەروەردەکاندا کرد و هەوڵی دا هەم لە ڕووی فکری و هەم لە ڕووی توانای تاکەکەسییەوە، خۆی بۆ ئەرکەکانی داهاتوو ئامادە بکات. دوای تەواوبوونی خولی پەروەردە، لە هەمان ناوچە دەستی بە تێکۆشان کرد و وردە وردە ئەزموونی زیاتری لە ڕاپەڕاندنی ئەرکە جیاوازەکاندا بەدەست هێنا. ئەو گەنجێکی بەجۆش بوو و هەمیشە دەیویست لەو شوێنانەدا ئامادە بێت کە بەرپرسیارێتیی قورستریان دەکەوتە سەر شان. لەگەڵ ئەوەشدا، لە تەنیشت جۆش و خرۆشەکەیەوە، گرنگیی ئارامگرتن، ئەزموون وەرگرتن و هاوئاهەنگی لەگەڵ هەڤاڵاندا فێر دەبوو.

لە ساڵی ٢٠١٥ بەدواوە، بەشدارییەکی کاراتری لە خەبات و تێکۆشاندا هەبوو و ئەرکی جۆراوجۆری گرتە ئەستۆ. لە ساڵی ٢٠١٦دا، گۆڕانکارییەکانی ئەو قۆناغە و ئەو ئەزموونانەی لە نزیکەوە ڕووبەڕوویان ببووەوە، کاریگەرییەکی قووڵیان لەسەر هزر و تێڕوانینی دانا. زنار بڕیاری دا ژیانی خۆی زیاتر لە جاران تەرخان بکات بۆ ئەو بەرپرسیارێتییانەی کە هەڵیبژاردبوون. لەم پێناوەدا، داوای پەیوەندیکردنی بە بەشی هێزە تایبەتەکانەوە پێشکەش کرد و دوای چوونە ناو ئەو بەشە، خولەکانی پەروەردەی تایبەت و فکریی تێپەڕاند. ئەو بە کۆڵنەدانێکی زۆرەوە سەرقاڵی فێربوونی کارامەیی نوێ بوو و هەوڵی دا شانبەشانی بەرزکردنەوەی تواناکانی خۆی، تێگەیشتن و جیهانبینییشی فراوانتر بکات. بۆ زنار، فێربوون و پێشکەوتن ڕێگەیەکی بەردەوام بوو؛ ڕێگەیەک کە تێیدا هەرگیز بە دەستکەوتەکانی پێشووی قەناعەتی نەدەکرد.

دوای خواکورک، ساڵانێکی درێژ لە هەرێمەکانی زاپ و گارە مایەوە. لەم ساڵانەدا ئەزموونێکی زۆری کۆکردەوە و لە هەلومەرجی جیاوازدا ئەرکی جۆراوجۆری وەرگرت. ئەوەی لە کەسایەتیی ئەودا دیار و بەرچاو بوو، تەنیا توانای جێبەجێکردنی ئەرکەکان نەبوو، بەڵکو ڕۆحییەتی هەڤاڵێتی، گرنگیدان بە دەوروبەر و هەستی بەرپرسیارێتی بوو کە لە هەموو بوارەکانی ژیاندا لەگەڵیدا دەمایەوە. ئەو سەرکەوتنی تاکەکەسیی جیا لە هەوڵی بەکۆمەڵ نەدەبینی و باوەڕی وابوو کە پێشکەوتنی هەر مرۆڤێک کاتێک بەنرخە کە بتوانێت بۆ ئەوانی تریش بەسوود بێت.

لە سەردەمی چڕبوونەوەی هێرشەکان بۆ سەر ناوچەی شەهید دەلیل لە ڕۆژئاوای زاپ، زنار ڕووی کردە گۆڕەپانی بەرخۆدانی گردی بەهار و لە تونێلەکانی ئەو ناوچەیەدا، شانبەشانی هەڤاڵانی، ئەرکی سەخت و دژواری گرتە ئەستۆ. هەلومەرجی دژوار، کەمیی پێداویستی و گوشارە زۆرەکان نەیانتوانی لە جددییەت و خۆڕاگریی ئەو کەم بکەنەوە. لێهاتوویی تەکنیکی و توانا تایبەتەکانی، ڕۆڵێکی گرنگیان لە بەرەوپێشبردنی کارەکانی ئەو ناوچەیەدا هەبوو و ئەو ئەزموون و زانیارییەی لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا بەدەستی هێنابوو، دەیخستە خزمەتی هەڤاڵانییەوە.

دواتر، لەسەر بنەمای پێداویستییەکانی ڕێکخستن، چووە ناوچەی پەریز لە گۆڕەپانی گارە. لەوێش هەوڵی دا ئەزموون و دەستکەوتەکانی ساڵانی ڕابردووی بۆ هەڤاڵە گەنجەکان بگوازێتەوە. ئەو دەیزانی کە ئەزموون کاتێک بەهای ڕاستەقینەی خۆی پەیدا دەکات کە ببێتە زانیارییەکی هاوبەش و بتوانێت ڕێگەی فێربوون بۆ ئەوانی تر خۆشتر بکات. هەر بۆیە لە تەنیشت ڕاپەڕاندنی ئەرکەکانی خۆی، کاتی بۆ هاوڕێیەتی و پەروەردەکردنی هەڤاڵان تەرخان دەکرد. ڕەفتاری دڵسۆزانە، دڵنزم و ئامادەیی بەرپرسیارانەی ببووە هۆی ئەوەی لەنێو هەڤاڵانیدا جێگەی ڕێز و خۆشەویستی بێت.

بەڵام ژیانی مرۆڤەکان، هەرچەندە پڕ بێت لە هیوا و ئاوات، هەمیشە بەو شێوەیە بەردەوام نابێت کە چاوەڕوان دەکرێت. لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥، بەرامبەر بە ٣٠ی بانەمەڕی ١٤٠٤، هەڤاڵ زنار ڕاپەڕین لە ناوچەی پەریز سەر بە هەرێمی گارە شەهید بوو. بە شەهیدبوونی ئەو، بنەماڵەکەی یەکێک لە ئازیزترین ڕۆڵەکانی خۆیان لەدەست دا و ئەو هەڤاڵانەی ساڵانێک لە تەنیشتیدا ژیابوون، لە ئامادەبوونی مرۆڤێکی دڵسۆز و پشتیوان بێبەش بوون. لەدەستدانی ئەو، پێش هەر شتێک، خەمی نەبوونی مرۆڤێکە کە بە ساڵان تێکۆشان، دڵسۆزی و بەرپرسیارێتی، ببووە بەشێک لە ژیانی دەوروبەرەکەی.

ژیانی زنار لە کۆڵان و ماڵەکانی ورمێوە دەستی پێ کرد و بە تێپەڕبوونی ساڵەکان، ئەوی گەیاندە چیاکانی خواکورک، زاپ و گارە. لە تەواوی ئەم ڕێگەیەدا، ئەوەی لە دوای ئەو دەمێنێتەوە، یادەوەریی گەنجێکە کە واتای تێکۆشانی لە منداڵییەوە فێر بوو، ڕووبەڕووی سەختییەکانی ژیان بووەوە، لە هەڤاڵێتیدا ڕاستگۆ بوو و لە ئەرکەکانیدا جدییەت و وەفاداریی نواند. ئەو لە زێدەکەی خۆیەوە تەنیا یادەوەرییەکی منداڵیی لەگەڵ خۆی نەبرد؛ ڕەچەڵەکی فەرهەنگی و پەیوەندیی قووڵی لەگەڵ بنەماڵە و نیشتمان، لە هەموو ساڵانی ژیانیدا لەگەڵیدا مانەوە.

ناوی زنار ڕاپەڕین لە یادگەی بنەماڵە، خزم و کەسوکار، خەڵکی ورمێ و ئەوانەی ساڵانێک لە تەنیشتیدا ژیان، بە یادەوەرییەکی پڕ لە ڕاستگۆیی، خاکەڕایی، تێکۆشان و هەڤاڵێتی دەمێنێتەوە. ڕەنگە ساڵانێک تێپەڕن و زۆر ڕۆژ و ڕووداو فەرامۆش بکرێن، بەڵام یادەوەریی ئەو مرۆڤانەی بە ڕەفتار و کەسایەتیی خۆیان کاریگەرییان لەسەر ژیانی کەسانی تر داناوە، بە ئاسانی ناسڕێتەوە.

لە ساڵیادی شەهیدبوونی هەڤاڵ زنار ڕاپەڕیندا، لە ناخی دڵەوە سەرەخۆشی لە بنەماڵەی بەڕێزی فەرزانە، خزم و کەسوکار و هۆزی دێرینی بەگزادە، خەڵکی ورمێ و هەموو ئەوانە دەکەین کە بە ڕۆیشتنی ئەو، ئازیزێکیان لەدەست داوە. هیوای سەبووری و ئارامی بۆ بنەماڵە و نزیکەکانی دەخوازین و بە ڕێزەوە یاد و بیرەوەریی ئەو بەرز ڕادەگرین. ناو و یادی زنار ڕاپەڕین، لە دڵی ئەوانەدا کە خۆشیان دەویست و لە ڕێگەی ژیاندا لەگەڵیدا بوون، بە زیندوویی دەمێنێتەوە.