تحلیل سیاسی پژاک برای پایان سال ۱۴۰۴
شروع با نوروز ۱۴۰۴
سال 1404 ه.ش یکی از مهمترین سالها در زمینه وقایع و تحولات همهجانبه بود. سالی مملو از وقایع سیاسی در ایران و شرق کردستان بود که در آن به تأثیر از تحولات سیاسی خاورمیانه و بخشهای دیگر کردستان، مبارزاتی گسترده بصورت توأمان شکل گرفت. مهمترین رویداد سال از برگزاری مراسمات نوروزی گسترده در شرق کردستان و مشارکت عظیم خلقمان شروع گشت و تا نوروز سال ۱۴۰۵ که جنگ آمریکا- اسراییل با ایران این روزها جریان دارد، تداوم یافته است. در مراسمهای مذکور نوروزی، نیروی سازماندهی منسجم خلق کورد اثبات شد و جمهوری اسلامی تلاش کرد که این سطح پیشرفت را با راهکارهای فاشیستی به انحراف بکشاند و در این راستا به ایجاد تفرقه میان خلقهای کورد و ترک دست زد و ترکیه نیز خواست از این وضعیت بهرهبرداری نماید. حزبمان پژاک نیز نسبت به تشدید موج فاشیسم از سوی آن قدرتها هشدار داد و هر دو خلق کورد و ترک را به آرامش و همزیستی مسالمتآمیز دعوت نمود. این نفاقافکنی رژیم و نیروهای قدرتطلب امروز علیه خلقهای کورد و ترک همچنان ادامه دارد. مشارکت نوروزی مردم در سال ۱۴۰۴ اگرچه با شور و شوق آزادیخواهی انجام گرفت اما با فشار و سرکوب از سوی نظام جمهوری ولایی ایران روبرو گشت و شمار زیادی از فعالان روانه زندان شدند، ولی خلقمان در طول سال از پای نایستاد و مبارزات خویش را ادامه داد که امیدبخش آیندهای آزاد و دمکراتیک بود. امروز نوروز را در میانه جنگ منطقه سپری میکنیم اما خلقکورد همچنان مبارزاتش را گسترش میدهد.
روند صلح و جامعه دمکراتیک
مسلما متعاقب این، مشارکت پرشکوه خلقمان در هر چهاربخش کردستان متأثر از آغاز روند «صلح و جامعه دمکراتیک» از سوی رهبر آپو در شمال کردستان و ترکیه بود که نوروز ۱۴۰۴ را با مبارزات پرشور دمکراسیطلبی و آزادیخواهی آراست و هر روز سال را به نوروز مقاومت و مبارزه مبدل نمود و به نوروز ۱۴۰٥ وصل نموده است. مواضع حزبمان پژاک در سال گذشته در قبال روند «صلح و جامعه دمکراتیک» بسیار شفاف و روشن بود و برای افکار عمومی اعلام شد. مطابق آن، حزبمان پژاک از روند صلح و جامعه دمکراتیک آغاز شده از سوی رهبر آپو حمایت قاطع نمود. بازتاب این روند در خاورمیانه و بخشهای کردستان، خصوصا متوقفکردن جنگ و درگیریها بسیار گسترده بود. درحالی که خاورمیانه جنگزده بوده و اکنون نیز هست، رهبرآپو با ابتکارعملهای بیبدیل خویش کنگره انحلال پ.ک.ک را برگزار نمود و راه تحول در رهیافتهای صلحجویانه و حل مسئلهکُرد را بیش از پیش هموار نمود. توقف جنگ در بخشهای کردستان از رویدادهای پرمعنای سال شد و در ابعاد بینالمللی، آزادیخواهان زیادی ازجمله فلاسفه، استادان دانشگاهها و جامعهشناسان و روشنفکران زیادی خواهان آزادی رهبرآپو و حل مسئله کُرد گردیدند.
مبارزات اکولوژیک
یکی دیگر از مهمترین وقایع سال، مبارزات دمکراتیک خلقمان در حوزه اکولوژیک و حفاظت از محیطزیست بود. شهادت «حمید مرادی، چیاکو یوسفینژاد و خبات امینی» در جریان اطفای حریق کوه آبیدر خسران جبرانناپذیری بود ولی خلقمان با صیانت از راه آن شهدای محیطزیست، اهمیت مبارزات حفظ محیطزیست را به گوش جهانیان رساند و اعلام کرد که بدون نجات محیطزیست، تحقق جامعهای آزاد غیرممکن است. خشکیدن تأسفبار دریاچه اورمیه هشدار بزرگی در زمینه تهدید بشریت از ناحیه زیستبوم تخریبشده و عدم توجه به علم اکولوژیک بوده و هست که بیشک چنین نگرشی در پارادایم جمهوری ولایی ایران وجود ندارد و عامل نابودی محیطزیست شده است.
مبارزات آزادیخوهانه زنان ایران و شرق کردستان
دهههاست که مبارزات زنان در مقابله با ستمگری نظام ولایی ایران، موجب فعالترشدن جامعه و شکلگیری قیامهای مردمی شده که در تداوم «انقلاب ژن، ژیان، آزادی»، امسال نیز در بطن جامعه و با پیشاهنگی زنان ادامه یافت و قیام دیماه ۱۴۰۴ را رقم زد. ایستار جسورانه رفقایی چون زینب جلالیان، وریشه مرادی و پخشان عزیزی و مقاومتهای نرگس محمدی و سپیده قلیان و شمار زیاد دیگری از زندانیان سیاسی و فعالان مدنی، مهر خود را بر مبارزات اجتماعی و مردمی امسال زد. امروزه پیشاهنگی زنان در جریان جنبشهای مردمی در ایران و شرق کردستان انکارناپذیر است و نوید آیندهای درخشان و امیدوارکننده را میدهد. اما باید هوشیار بود زیرا متعاقب حمله آمریکا ـ اسراییل به ایران که امروز هم ادامه دارد، خطر آن هست که مقوله آزادی زنان که حیاتیترین است، توسط جریانهای جنگ و قدرت به حاشیه رانده شود. بنابراین زنان نیازدارند مبارزات خویش را دوچندان کنند.
مقاومت زندانیان سیاسی
در همان راستا، مقاومت بیبدیل و نستوه زندانیان سیاسی در سراسر ایران جنبشهای مردمی را تقویت نمود. مواضع حزبمان پژاک در خصوص حمایت از زندانیان سیاسی و پیشبرد مبارزات و مبدلنمودن زندان به مکانی برای مقاومت و پیشاهنگی مبارزات، شفاف بود. زندانیان سیاسی از جان مایه گذاشتند و اگرچه موج اعدامها از همان ابتدای سال، فعالشدن دهشتناک ماشین سرکوب و قتل حکومتی را نشان داد و در قیامهای دیماه و پس از آن با موج بازداشتها و اعدامها و سرکوبها به اوج رسید، اما موضعگیری قاطع جامعه نیز در برخی موارد موجب عقبنشینی نظام سرکوبگر از مواضع خود شد. با این حال، با مبدلشدن سال جاری به سال اعدامهای گسترده، کارنامه رژیم سیاهتر شد.
همزیستی خلقهای کورد و ترک
از جمله رویدادهای مهم سال، واقعه اورمیه و ایجاد تفرقه میان خلقهای کُرد و ترک بدست نظام جمهوری ولایی ایران بود که ازقضا به دنبال زمزمههای تغییر نظام در ایران بر اثر حملات آمریکا- اسراییل، شدت گرفته و جریانهای پانایرانیستی و جریانهای پانترکی وابسته به برخی دول منطقه به آن دامن میزنند. علیرغم این، اما با هوشیاری هر دو خلق تحت ستم و با مواضع شفاف حزبمان پژاک این نقشهها، توطئهگری و بازیسیاسی رژیم به یمن دربرگیری رهیافتی دمکراتیک و خلقدوستی از سوی حزبمان و «ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران»، نقشبرآب شد و اجازه داده نشد که نظام ولایی و جریانهای سودجو از آن واقعه بهرهبرداری سیاسی و اقتدارطلبانه کنند چراکه آن، بازی نهادهای اطلاعات و سپاه جمهوری ولایی با هدف بیدفاعگذاشتن خلقمان بود ولی موضعگیری حزبمان برای دفاع از خلقمان کاملا شفاف بوده و هست. امروز هم اجازه نمیدهیم این جریانها از جنگ جاری منطقه و ایران استفاده کرده و میان خلقهای کورد و ترک تفرقه ایجاد کنند.
اتحاد ملی دمکراتیک برای روژآوای کردستان
به دنبال حملات به روژآوای کردستان توسط دولت موقت سوریه و با حمایت ترکیه، آن بخش کردستان به خطر افتاد اما هر چهاربخش کردستان اتحاد بینظیر و تاریخی خود را تحقق بخشیند و از روژآوا حمایت قاطع کرده و در مبارزات آن مشارکت نمودند. این اتحاد بینظیر منجر به شکست توطئه بینالمللی دوم علیه خلقمان شد و همین اتحاد تداوم یافت و اتحاد و ائتلاف نیروهای سیاسی شرق کردستان که متأثر از موج تقویتی اتحاد برای روژاوا بود را رقم زد.
جنگ ۱۲ روزه و جنگ اسفندماه علیه ایران
رویداد مهم دیگر سال، وقوع جنگ دوازدهروزه میان ایران و اسرائیل بود اما پس از گذشت چند ماه از ۲۸فوریه جنگ شدیدی آغاز شده و در نوروز امسال کماکان ادامه دارد و منطقه خاورمیانه و خلیج را دربرگرفته است. این جنگ به کشتن خامنهای و دهها تن از مسئولان نظام جمهوری اسلامی شد. با وجود چند دهه از تبلیغات ایدئولوژیک جمهوری اسلامی و عوامفریبیهایش، اثبات شد که این نظام با درگیرساختن تمامی کشور در جنگ و بحران، دچار شکست بزرگی شده است. علیرغم اینکه جمهوری اسلامی بخش زیادی از ثروت ملی را صرف تبلیغات و گروههای نیابتی خود در منطقه کرد و به تبلیغات ایدئولوژیک بسیاری با ادعای نابودی اسراییل دست زد، ثابت شد که قدرت بازدارندگی ندارد و ضربه بزرگی خورد. مسئله مهم، تأکید پژاک بر دفاع از خلقها در بحبوحه جنگ ۱۲ روزه و جنگ شدید اخیر است. موضع ما از نوع خط سومی و دمکراتیک است که به دنبال حل مسائل فارغ از هرگونه جنگ و کشتار و با احتراز از بحرانها بوده و هست. در کنار این امر، بر مبارزهی صحیح تأکید گشته و صراحتا اعلام شد که نیروهای مردمی از همپیمانیهایی که به سود منافع مردمی و کسب حقوق حقهی مردم ما باشند، نیز دوری نخواهد جُست و تنها تماشاگر باقی نخواهد ماند. نیرو و سازماندهی ما جهت کسب حقوق حقهی خلقمان است و اگر دول حاکم این حقوق را به رسمیت نشاسند، بدون شک عواقب هرگونه موضعگیری ما متوجه آنان خواهد بود و نه حزب ما. بدنبال وقوع این جنگ، جمهوری اسلامی، شرق کردستان را بشدت ملیتاریزهنمود و مسبب شهادت شماری از رفقایمان در طول سال گشت. بر همین منوال رژیم ترکیه نیز از ترس تحقق آزادی در ایران، اظهار موضع کرده و عوامفریبانه، پژاک و خلق کُرد را منبع تهدید و خطر نشان داد اما واقعیات چنان محرز و سریع هستند که در نتیجهی آن راه به جایی نبرد. علیرغم موج بازداشتهای گسترده، موج اعدامها و سرکوب شدید خلقها، اما صفوف مبارزات مدنی و مردمی در سراسر ایران و شرق کردستان بیشاز پیش تقویت شده و امیدها به این مبارزات، افزایش یافته و در قیام دیماه ۱۴۰۴ به اوج رسید. شکی نیست که مناسبترین رهیافت برای تحقق ایرانی دمکراتیک و کردستانی آزاد فارغ از جنگ و بحران، حل دمکراتیک مسایل خصوصا مسئله کُرد است و دیگر زمان بکارگیری راهکارهای ملیتاریزه و نظامیگری خشن در قبال مسئله کُرد در ایران برای جمهوری اسلامی ایران هم بسر آمده، حقانیت پارادایم دمکراتیک پژاک در این برهه بیشازپیش اثبات گشته است.
ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران
از جمله تحولات مهم دیگر به موازات تداوم جنگ و ابربحرانها در ایران، تلاش احزاب شرق کردستان برای تشکیل «اتاق مشترک گفتگو» بود که به شکلگیری «ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران» متشکل از شش حزب اصلی انجامید. سیاست اصلی حزبمان پژاک، اتحاد ملی و همگرایی احزاب بوده و هست. در این راستا گامهایی استوارانه برداشتیم و در شکلگیری «اتاق گفتگو» و سپس «ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران» سهمی بارز داشتیم. برخی جریانها و نیروهای اقتدارگرا به تقلا افتاده و با برخی مداخلات مزورانه، کوشیدند گفتمان این اتاق مشترک و بعدها ائتلاف را به حاشیه برانند و ذهن جامعه و مردم را از موضوع مبارزات مشترک و متحد، منحرف سازند. تلاش این جریانها از برخی جنبهها بر سمتوسوی فعالیتهای این اتاق مشترک احزاب تأثیر مستقیم گذاشت اما برخورد سیاسی و دمکراتیک سازنده حزبمان راه را بر آن تلاشهای مذبوحانه بست و نهایتا به شکلگیری «ائتلاف نیروهای سیاسی»انجامید. عملکرد هوشیارانه حزبمان پژاک در این زمینه مانع از آن شد که آن توطئهها تحقق عملی یابد و حزبمان مواضع خویش را بصورت شفاف اعلام نمود. هماکنون نیز خط دمکراتیک و همگرایانه خویش در قبال اتحاد ملی را کاملا حفظ نمودهایم و قاطعانه به آن ادامه خواهیم داد.
پایان نظام دولت- ملت و ظهور جمهور ی دمکراتیک
همه این وقایع و رویدادها در طول سال جاری درحالی شکل گرفت که نظام «دولتـ ملت» در ایران وارد صدسالگی عمر خود شده است که میرود با جنگ ایران با اسراییل و آمریکا، نظام و دولت- ملت آن دچار یک دگرگونی بنیادین گردد. باور عمیق پژاک این است که عصر نوینی آغاز شده و با گذار از نظام دولت- ملت، حرکت بسوی جمهوری دمکراتیک خصوصا در ایران آغاز شده. برگزاری آکسیونهایی در راستای تحلیل پدیده دولت و دولت- ملت از جمله برگزاری «کنفرانس صدسالگی دولت- ملت در ایران» در ۱۳ دسامبر ۲۰۲۵ در اروپا از سوی «پلاتفرم دمکراتیک ایران» جالب توجه بود. حزبمان پژاک در آن آکسیونها و ابتکارات دمکراتیک فعالانه مشارکت و از شکلگیری ایرانی دمکراتیک استقبال نمود. دیگر اثبات شده که پس از صد سال تاختوتاز دولت- ملت در ایران و سیستم سرکوب و آسمیلاسیون و نسلکشی فرهنگی، تداوم راهکارهای نظامی و ملیتاریزاسیون در عین تداوم ابربحرانها و جنگافروزیهای جمهوری اسلامی ایران، جامعه بیش از پیش در باتلاق فرومیرود و باید به راهکارهای دمکراتیک و صلحجویانه اندیشید. دیگر استفاده از مشت آهنین از سوی هر نظامی در ایران پاسخگو نیست زیرا مبارزات خلقهای کُرد، ترک، بلوچ و غیره به سطحی رسیده که هیچ قدرتی را یارای متوقف ساختن آن نیست. در خاورمیانهی بحرانی و جنگزده، سوقدادن ایران به سمت بحرانها و جنگافروزیهای فزاینده صرفا موجب نابودی تمامی ساختارهای حیاتی در سراسر آن کشور و شرق کردستان خواهد شد. بنابراین رجوع به آرای مردمی تنها راه دمکراتیک برای برونرفت از بحرانها و جنگهاست. دیگر عصر انکار موجودیت خلقها خصوصا خلقکُرد بسر آمده و در عصر نوین، مدرنیتهای دمکراتیک در شرف تحقق است که جهان جنگزده، بحرانزا، استثماری و بهرهکش سرمایهدارانه بر بنیان نظام دولت- ملتی را برنمیتابد.
پژاک نیروی پیشاهنگ
مبارزات خلقمان در شرق کردستان و حزبمان پژاک به موازات آن، به مرحلهای رسیده که با پیشاهنگی بیشائبه، ستون فقرات مبارزات مردمی سراسر ایران را تشکیل داده است. بنابراین توسل مجدد نظام حاکم بر ایران به راهکارهای قهرآمیز و انکار از طریق راههای خشونتگرایانه و حذف فیزیکی و فرهنگی، صرفا آب در آسیباب نظامهای سلطهگر داخلی و خارجی میریزد و جامعهای برخوردار از صلح و ثبات بدون تندادن به رهیافتهای دمکراتیک، تحقق نخواهد یافت. از این منظر، مواضع دمکراتیک حزبمان پژاک باردیگر با حقانیت اثبات گردیده است و اگر امروز جنگ آمریکا – اسراییل با ایران تداوم دارد، حزبمان برای هرگونه رخدادی آماده است و از پای نخواهد ایستاد. از این پس، حزبمان پژاک به یک بازیگر اصلی مبدل شده و این مهم در طول وقایع سیاسی سال جاری نیز باردیگر و به کرات اثبات گردید.
شهدای راه آزادیخواهی
جا دارد در پاسداشت مبارزات خلقمان و نیروی فدایی گریلا و به یمن فداکاریهای خلقمان یاد و خاطره شهدای راه آزادیخواهی را گرامی بداریم. درگذشت رفیق «عبدالرحمان حاجیاحمدی» از زمره رویدادهای سال بود. رفیق حاجیاحمدی اسوه و الگوی انقلابیگری، میهندوستی راستین و مبارزات بیغلوغش بود. وی هیچ ثروت و دارایی شخصی نیاندوخت و عمر خود را وقف آزادی خلقش نمود. آخرین درخواست ایشان این بود که در مزار شهیدان در کوهستان آزاد قندیل در کنار سایر شهدا به خاک سپرده شود. در سال جاری پژاک شهدای زیادی تقدیم راه آزادی نمود که «شهید سمکو کوبانی(امید حسینی)، شهید فراشین بریتان، شهید آزاد (اهل سلیمانیه) و شهید جیهان پپوله» از جمله آن شهدا بودند. رفقایمان آزاد و سمکو کوبانی در پی توطئه نیروهای سپاه ترور شدند که این اقدام جمهوری اسلامی با واکنش گسترده اقشار مردم مواجه شد. یادوخاطره تمامی شهدای راه آزادیخواهی گرامی باد.
آزادی با نوروز آزادی
مبارزات خلقکُرد و نیروی گریلا در سال ۲۰۲۵ تأثیرات عمیقی در هرچهار بخش کردستان برجای گذاشت و خاورمیانه را تحت تأثیر قرارداده است. روند صلح و جامعه دمکراتیک با ابتکار رهبرآپو از شدت جنگ و درگیری در خاورمیانه کاست و قطعا تبعات و نتایج مثبت آن در آینده نزدیک در خاورمیانه بیشتر مشاهده خواهد شد. این درحالی است که نظام جمهوری اسلامی حاضر به پذیرش دمکراتیزاسیون و حل مسئله کورد و سایر ملیتها نشد و اکنون میرود در پی جنگ شدید با آمریکا و اسراییل، شاهد فروپاشی آن شویم. تنها راه نجات ایران و خاورمیانه از این وضعیت اسنفاک، توسل به پارادایم دمکراتیک و رهیافتهای بیبدیل رهبرآپو و حزبمان پژاک است. کلید حل این جنگها و بحرانها در خاورمیانه، حل مسئله کُرد است که البته راهکار جنگ و سرکوب در آن زمینه دچار شکست شده و عصر نوینی برای خلقمان به موازات دیزاین نوین خاورمیانه، آغاز گشته است. نوروز ۱۴۰۵ بیشک شروع یک دوره از آزادی خلقمان است و با نوروزهای دیگر تفاوت دارد. جنگ ایران با آمریکا – اسراییل، جنگ ملیتهای ایران و خلقکورد و حزبمان پژاک نیست، اما کاملا آمادهایم که در صورت تغییرات بزرگ ساختاری در ایران، نقش پیشاهنگی بزرگی را در شرق کردستان برعهده بگیریم و در این زمینه، آمادگیها و گامهای اساسی ما برای ورود به قضیه، تاریخی است و حتی به وظایف «ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران»پایبند هستیم. سهم حزبمان پژاک با مواضع شفاف انقلابی بسی انکارناپذیر است و آیندهای درخشان به یمن مبارزات جنبش آزادیخواهی کُرد به میان خواهد آمد.
حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)
۱ فروردین ۱۴۰۵ ه.ش برابر با ۲۱ مارس ۲۰۲۶