رفیق کانی ارومیه (رحیم اثباتی)

در سرزمین کوهستانی کوردستان، آنجا که دامنه‌های بلند به دشت‌های گسترده می‌رسند و روستاها در آغوش طبیعت، زندگی نسل‌ها را در خود جای داده‌اند، نام ماکو با صخره‌های سترگ، زمستان‌های سرد و خاطرات دیرپای مردمانش پیوند خورده است.

در پیرامون این شهر، روستاهایی آرمیده‌اند که زندگی در آن‌ها با گردش فصل‌ها، رنج کار، همدلی همسایگان و پیوند عمیق انسان با خاک معنا می‌یابد. در این آبادی‌ها، کودکان از همان سال‌های نخست، سختی و زیبایی زندگی را در کنار یکدیگر می‌شناسند؛ از خانواده می‌آموزند، با طبیعت خو می‌گیرند و در میان تلاش روزانه، صبوری و مسئولیت‌پذیری را تجربه می‌کنند.

یکی از این آبادی‌ها روستای گوله است؛ روستایی از توابع ماکو در شرق کوردستان؛ جایی که خانه و خانواده، نخستین جهان کودکی به نام رحیم اثباتی (کانی ارومیه) را شکل دادند.

رفیق کانی در خانواده‌ای پرجمعیت با هفت فرزند چشم به جهان گشود؛ خانواده‌ای از عشیره‌ی کهن جلالی که به فرهنگ کوردی، پیوندهای خویشاوندی و ارزش‌های اجتماعی خود دلبسته بود. در چنین محیطی، او از کودکی معنای همزیستی، تقسیم مسئولیت و همراهی با دیگران را آموخت. در خانه‌ای که زندگی میان فرزندان بسیاری جریان داشت، هرکس سهمی از کار و دشواری‌های روزگار بر دوش می‌گرفت. کانی نیز در میان همین تجربه‌ها بزرگ شد؛ با خاطره‌ی روستا، زبان مادری و فرهنگی که از نسل‌های پیشین به او رسیده بود.

او شش سال در مدارس رسمی تحصیل کرد. در این دوران، تفاوت میان زبان و فرهنگ خانوادگی‌اش با فضای آموزش رسمی، پرسش‌هایی درباره‌ی هویت و جایگاه زبان کوردی در ذهنش پدید آورد. با این‌حال، زندگی برایش تنها در کلاس درس خلاصه نمی‌شد. او برای کمک به تأمین معاش خانواده به کار تعمیر خودرو روی آورد. در کارگاه، میان ابزارهای آهنی، قطعات فرسوده و موتورهایی که باید دوباره به حرکت درمی‌آمدند، درس دیگری از زندگی آموخت؛ درس شکیبایی، دقت و پشتکار.

تعمیرکاری، کاری بود که حوصله می‌خواست و دست‌هایی آماده‌ی تلاش. هر وسیله‌ی خراب، مسئله‌ای بود که باید برای آن راه‌حلی پیدا می‌شد. کانی در همین محیط، توانایی فنی خود را پرورش داد و به جوانی سخت‌کوش و مسئولیت‌پذیر تبدیل شد. دستانی که روزگاری برای کمک به خانواده با ابزار کار آشنا شده بودند، بعدها در شرایطی کاملاً متفاوت، با دشواری‌های زندگی کوهستانی روبه‌رو شدند.

در سال ۲۰۰۹، آشنایی رفیق کانی با گریلاهای جنبش آزادی کوردستان، فصل تازه‌ای از زندگی او را آغاز کرد. او به‌تدریج با اندیشه‌ها، شیوه‌ی زندگی جمعی و سرگذشت اعضای جنبش آشنا شد. روایت زندگی کسانی که به این مسیر پیوسته بودند، در ذهنش پرسش‌هایی درباره‌ی آینده و مسئولیت فردی برانگیخت. این آشنایی، به‌مرور بر انتخاب‌های او تأثیر گذاشت. سال‌ها در میان خانواده و محیط کار با دشواری‌های زندگی آشنا شده بود، اکنون درباره‌ی پیوند میان سرنوشت شخصی و مسائل سیاسی جامعه‌ی خود می‌اندیشید.

سرانجام در سال ۲۰۱۴، تصمیم گرفت مسیر زندگی‌اش را تغییر دهد. او از راه ارومیه به کوهستان‌های کوردستان رفت و به صفوف گریلا پیوست. کانی از گوله دور شد؛ از خانه‌ای پرجمعیت، از کارگاهی که روزهای بسیاری را در آن گذرانده بود و از کوچه‌ها و دامنه‌هایی که خاطره‌ی کودکی‌اش را در خود داشتند. اما آنچه از روستا آموخته بود، با او باقی ماند: توان تحمل دشواری، عادت به کار، مسئولیت‌پذیری و اهمیت همراهی با دیگران.

نخستین دوره‌ی آموزش او در منطقه‌ی خاکورک آغاز شد. زندگی در کوهستان با شرایط تازه‌ای همراه بود؛ شرایطی که سازگاری با طبیعت، نظم فردی و همکاری جمعی را می‌طلبید. رفیق کانی با پشتکار به آموختن پرداخت. تجربه‌ی سال‌های کار و زندگی روستایی به او کمک کرد با دشواری‌های محیط جدید کنار بیاید. در میان همراهانش نیز به‌تدریج پیوندهای رفاقتی برقرار کرد و با شیوه‌ی زندگی جمعی آشنا شد.

پس از پایان آموزش‌ها، به منطقه‌ی کوه‌های جِیلو رفت؛ سرزمینی کوهستانی با دره‌های ژرف و ارتفاعاتی که زندگی در آن‌ها آسان نبود. برای جوانی که کودکی‌اش را در پیرامون ماکو گذرانده بود، کوهستان بیگانه نبود. با این‌همه، شرایط جیلو تجربه‌ای تازه و دشوارتر به شمار می‌رفت. او باید آموخته‌هایش را با واقعیت زندگی در ارتفاعات و مسئولیت‌های روزانه پیوند می‌داد.

کانی در این منطقه، در مدرسه‌ی آکادمی شهید محمد گویی نیز آموزش دید. این دوره، فرصتی برای گسترش مهارت‌ها و آشنایی بیشتر با مباحث فکری و نظامی جنبش بود. بنا بر روایت زندگی‌نامه‌اش، او در آموزش‌ها با نظم و اشتیاق شرکت می‌کرد و می‌کوشید مسئولیت‌های خود را با دقت انجام دهد. در خاطرات همراهانش، کانی جوانی صادق، صمیمی و سخت‌کوش توصیف شده است؛ انسانی که به کار و تلاش عادت داشت و در روابطش با دیگران، اعتماد و همراهی را ارزشمند می‌دانست.

او در منطقه‌ی جیلو در فعالیت‌ها و درگیری‌های نظامی نیز حضور یافت، در چندین عملیات نظامی شرکت کرد و مسئولیت‌هایی را بر عهده گرفت. اما در کنار این بخش از سرگذشتش، تصویری دیگر نیز از کانی باقی مانده است: جوانی که با دستان خود کار کرده بود، از تلاش خسته نمی‌شد و در شرایط دشوار نیز می‌کوشید همراهی قابل‌اعتماد برای دیگران باشد. از کارگاه تعمیر خودرو تا ارتفاعات جیلو، رشته‌ای مشترک در زندگی کانی دیده می‌شد: پشتکار در برابر دشواری‌ها.

با این‌همه، زندگی او فرصتی طولانی نیافت؛ رفیق کانی ارومیه در جریان درگیری در دره‌ی نرگه، در منطقه‌ی اوره‌مار از توابع جیلو به کاروان شهیدان پیوست. کانی ارومیه فرزند گوله بود؛ از دامان آن برخاست، با رنج کار بالید و خاطره‌ی زادگاهش را تا آخرین روز زندگی با خود داشت. وی همه‌چیز خود را در راه آزادی مردمش فدا کرد. شهادتش در دل رفقایش آگاهی عمیق‌تری از ضرورت انتقام و عزمی راسخ‌تر برای گسترش مبارزه پدید آورد. مبارزه‌ی او همچنان در دل همه‌ی گریلاهایی که در کوهستان‌ها مقاومت می‌کنند زنده است.

یاد رفیق کانی ارومیه، فرزند سرافراز گوله، در قلب مردم ماکو و حافظه‌ی کوهستان جاودان باد. به خانواده‌ی گرامی اثباتی و مردم کوردستان تسلیت می‌گوییم. رفیقمان کانی به آغوش خاک بازگشت، اما نامش بر بلندای کوهستان ماندگار شد.

نام سازمانی: کانی ارومیه

نام و نام خانوادگی: رحیم اثباتی

تاریخ و محل تولد: ۱۹۹۴ / ماکو

نام مادر: دلشاد

نام پدر: عبدالعظیم

تاریخ و محل پیوستن: ۲۰۱۴ / ارومیه

مطالب مرتبط