روز جهانی زبان مادری
بیانیه مجلس پژاک
درحالی ۲۱ فوریه روز جهانی زبان مادری را جشن میگیریم که خلقکُرد با نسلکشی فرهنگی مداوم روبرو است و با جنگافروزیهای دولتهای حاکم بر چهاربخش کردستان، موجودیت فیزیکی و فرهنگی خلقمان تحت تهدیدی توأمان واقع گشته است. در این شرایط صیانت از زبان و هویت ملی کُردی به بخشی لاینفک از مبارزات آزادیخواهانه و دموکراسیطلبانه خلق کُرد مبدل گشته و تا رسیدن به نتایج مطلوبنظر، بیوقفه و قدرتمندانه ادامه خواهد یافت. سخن گفتن، آموزش و در کل زندگی با زبان مادری از حقوق مسلم انسانها بوده و این حق حتی بدون نیاز به پیمانهای نوشتاری نیز مصداق دارد، زیرا یک حق مسلم مادرزادی و طبیعی است. متأسفانه در دورانی زندگی مینماییم که به سبب مشکلات بر سر راه زندگی به زبان مادری و در جهت حفظ حقوق زبانی، روزی به این نام نامگذاری شده است. حزبمان، حزب حیات آزاد کردستان این روز را تبریک گفته و بر اعتقاد خویش به لزوم زندگی به زبان مادری تأکید مینماید.
نسلکشی فرهنگی علیه خلقمان بیش از صد سال است که ادامه دارد و مقاومت در برابر آن نیز همان قدمت را داراست، برای خلق کرد مبارزه در جهت حفظ زبان مادری خویش، بهمثابه حفظ موجودیت و خنثیسازی نسلکشی فرهنگی بوده است. سیاستهای انکارگرایانه دول حاکم بر چهاربخش کردستان چنان طرحریزی شده که در قرن گذشته کردستان را به مکانی برای جنگهای مداوم و قتلعامهای گسترده مبدل نمود و امروز نیز که جنگ جهانی سوم همچنان با کانونیت خاورمیانه و کردستان ادامه دارد، دول مذکور باز در صدد هستند که آخرین مراحل جنگهای نسلکشانه خود را به انجام برسانند. خطمشی خلقمان در مقابل این تهاجمات بیرحمانه، دموکراسی در برابر فاشیسم است که امروز توسط رهبر آپو با درایت تمام، طی روند «صلح و جامعه دمکراتیک» شکل سیاسی و سازمانی بخود گرفته و و با رویه سیاسی «انتگراسیون دمکراتیک» فرموله گشته است. در این روند، مطالبه به رسمیتشناختن زبان مادری خلق ما و تمامی خلقها جزو اهداف اصلی روند صلح و جامعه دمکراتیک است. این، نهایت نرمش در قبال فاشیسم خشن و جنگافروز است. شکی نیست که نیروهای انکارگرا با تهدید به جنگ و ارعاب و سیاست جدید نسلکشی، قادر نخواهند بود خلق کُرد را از مسیر مبارزه ناامید و پشیمان گرداند.
آنچه خلقمان صدسال آن را بعنوان بخشی از مبارزات بیامان خود قرارداده، نبرد علیه شوونیسم فرهنگی و سیاسی است، شوونیسمی که در برجستهترین وجه خویش مانع کاربرد زبان مادری گشته و در صدد زدودن هویت خلقمان است. با مبارزات خلقمان تمامی این سیاستهای کشتارگرانه و انگارگرایانه پس از گذشت صد سال از دولت- ملت، خنثی گشته و دچار هزیمت سنگین شده است. خلق کرد در این راه دستاوردهای عظیمی کسب نموده و زبان کُردی را در این صیرورت تاریخی بخوبی حفظ نمودند. قطعا این بدان معنا نیست که خطرات بطور کامل رفع شده است، بلکه مبارزات فرهنگی کُردها لازم است با ادغام در مبارزات سیاسی تداوم یابد تا به نتایج قطعی آزادیخواهانه برسد. رسیدن به حقوق سیاسی، پایه بنیادین رسیدن به حقوق فرهنگی و زبانی خلقکُرد است. حال که ایران و ترکیه به مثابه دو نظام انکار فرهنگی و زبانی نیز در شرف تحول تاریخی قراردارند، بایستی رویهی نوینی آغاز گشته و حقوق سیاسی و فرهنگی کُردها به رسمیت شناخته شده و خلق ما و سایر خلقها در نظم نوین خاورمیانه خلقمان به استاتوی سیاسی دست یابند.
پس از انقلاب ۵۷ در ایران، حقوق خلقمان و از جمله حقوق زندگی و تحصیل و کاربرد زبان ماردیشان انکار گشته و بخش مهمی از انرژی مردم ما که بایستی صرف پیشرفتهای دیگری میگشت، صرف مبارزه با انکار مذکور گشت. خلقمان از طریق سازمانهای مدنی-ـ فرهنگی در شرق کردستان فعالیتهای بسیاری جهت آموزش و ترویج و حفظ زبان کُردی به انجام رساندند و با آموزشهای غیررسمی و تولید محصولات زبانی و فرهنگی به نوعی مبارزه و نافرمانی در برابر انکار پرداختند. این فعالیتها را مبارزه ارزشمند فرهنگی میدانیم و بدان ارج مینهیم. در سایهی این تلاشها ومبارزات مردم کرد است که تا به امروز زبانمان حفظ شده است.
در شرایطی که بدان رسیدهایم، دیگر، سیاستهای دول حاکم مبنی بر منع آموزش به زبان مادری بر پایه پارادایمی شوونیستی که یک زبان، یک ملت، یک فرهنگ، یک تاریخ و یک پرچم را تحمیل مینماید، قادر به مهار موج مبارزات خلقی نیست. دولت- ملتگراییِ مبتنی بر ایدئولوژی ملیگرایی دیگر برای آسمیلهنمودن کُردها کارساز نیست. زیرا کُردها از پل صراط هولناک نسلکشی فرهنگی عبور کرده و به مرحله تثبیت حقوق سیاسی و فرهنگی خویش رسیدهاند. امروزه تلاش و مبارزات خلقمان در این راستاست که حقوق مذکور با جای گرفتن در قوانین اساسی دول دمکراتیزهشده و مبدلشدن به پرنسیبهایی قانونی، مرحله سیاسی رسمی را تحقق بخشند. آموزش به زبان مادری نیز یکی از آن مواد حقوقی و پرنسیبهای انکارناپذیر است که بحثبردار نیست. شکلگیری یک جهان دمکراتیک بدون حق آموزش به زبان مادری غیرممکن است و محروم ساختن خلق کُرد از حق آموزش به زبان مادری بر پایه سیاست آسمیلاسیون، نشانهی فروپاشی حقوق منطقهای و بینالمللی است.
از طرفی ترویج و اشاعه زبان کُردی و گویشهای آن، با توسل به سیاستها و راهکارهایی ممکن میگردد که اصول و معیارهای تنوع و تکثر فرهنگی را پذیرا باشد. اعتقاد عمیق حزب و سازمانمان این است که این امر در فضای داخلی خلق کرد نیز مصداق داشته و باید تمامی لهجههای زبان کُردی از یک میزان حقوق برخوردار باشند. طبیعت و سرشت کردستان متفاوت بوده و باید این تفاوت در تمامی ابعاد رعایت شود. کردستان، گلستان تنوع و تکثر درونی بوده و هرگونه برنامه برای زبان مادری در هر مکانی که خلق کرد در آن زندگی میکند، باید با توجه به تفاوت و تنوع خاص آن منطقه باشد. زبان کُردی برای کُردها یکی از ابعاد بنیادین موجودیتی است که طی یک سیاست گسترده با ابعاد جهانی، دول حاکم بر کردستان آن را انکار میکنند و دول هژمونیک جهانی از آن سیاست پشتیبانی کردهاند.
مجلس حزب حیات آزاد کردستان (پژاک) ضمن تبریک روز جهانی زبان مادری به همه خلقهای تحت ستم بویژه خلق کُرد، از تمامی خلقمان دعوت بعمل میآورد که برای حفظ زبان کُردی مبارزات را به اوج برسانند. بایستی هر خانه و مکانی را به مدرسه حفظ زبان کُردی و آموزش آن مبدل نمود. آموزش به گویشهای کُردی از قبیل «سورانی، کرمانجی، کردیجنوبی، هورامی، لکی و سایر گویشها و لهجهها» جزو ضروریات پیروزی و رسیدن جامعه ما به آزادی کامل است. این تنها راه رهایی از ستم ملی و فرهنگی است. سخن گفتن به زبان مادری وظیفهی غیرقابل اغماض تک تک ماست، با حفظ زبان کُردی میتوان حقوق فرهنگی را پاسداشت و ترویج بخشید و به شکوفایی رساند. حفظ زبان کُردی، جزو آزادیهای خلقمان است. پاینده باد جامعه آزاد.
مجلس حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)
۱ اسفند ۱۴۰۴ برابر با ۲۰ فوریه ۲۰۲۶
١ی رەشەمەی ٢٧٢۵ی کُردی